รายงานวิเคราะห์ผลการประเมินประสิทธิภาพขององค์กรกครองส่วนท้องถิ่น (Local Performance Assessment : LPA) และผลการประเมินความพึงพอใจของประชาชนต่อการให้บริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประจำปี ๒๕๖๘

รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการจ้างที่ปรึกษาดําเนินการศึกษาวิเคราะห์ผลการประเมินประสิทธิภาพ ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (Local Performance Assessment : LPA) | 97 การเรียนรู1 ภายในองค( กร สนับสนุนการเชื่อมโยงข1 อมูลข1 ามหน- วยงาน และเป¢ ดโอกาสให1 ประชาชนมีส- วนร- วม ในการกำหนดเป‰ าหมายและแนวทางประเมินในระดับพื้นที่มากยิ่งขึ้น 3.2.3 วิเคราะห์ความเหมาะสมของแบบประเมินองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มี ศักยภาพสูง (High–Potentiated Local Assessment หรือ HPA) ประจําปี 2567 ในยุคที่โลกกำลังเปลี่ยนผ- านเข1 าสู- ศตวรรษที่ 21 อย- างเต็มตัว ความเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล1 อม ได1 ก- อให1 เกิดความท1 าทายรูปแบบใหม- ที่ยากจะจัดการด1 วยแนวทางเดิมเพียงลำพัง โดยเฉพาะภาครัฐในฐานะโครงสร1 างหลักของการบริหารประเทศ จำเป‘ นต1 องมีการพัฒนาและปรับตัวอย- างต- อเนื่อง เพื่อสร1 างสมรรถนะองค( กรให1 พร1 อมรับมือกับบริบทที่ซับซ1 อนและเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ปรากฏการณ( นี้ได1 ขับเน1 นให1 เห็นความสำคัญของการยกระดับองค( กรสาธารณะให1 กลายเป‘ น “องค( การที่มีสมรรถนะสูง” (High-Performance Organization) ที่สามารถคิดเชิงระบบ ตอบสนองต- อประชาชน และใช1 ทรัพยากรอย- างมีประสิทธิภาพ องค( กรปกครองส- วนท1 องถิ่น (อปท.) ในฐานะกลไกแรกที่สัมผัสกับป ญหาของประชาชนในระดับพื้นที่ ยิ่ง ต1 องมีบทบาทเชิงรุกในการขับเคลื่อนการพัฒนาท1 องถิ่นอย- างยั่งยืนและครอบคลุม ทั้งด1 านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล1 อม และคุณภาพชีวิต การประเมินสมรรถนะของ อปท. จึงไม- ควรจำกัดอยู- เพียงในมิติของการบริหารงาน ประจำ แต- ควรขยายไปสู- การตรวจวัดความสามารถในการนำแนวนโยบายเชิงนวัตกรรมมาปรับใช1 ในพื้นที่ให1 เกิดผล ลัพธ( ที่เป‘ นรูปธรรม ด1 วยเหตุนี้ กรมส- งเสริมการปกครองท1 องถิ่น จึงได1 พัฒนาเครื่องมือการประเมินที่เรียกว- า “แบบประเมิน องค7 กรปกครองสI วนทL องถิ่นที่มีศักยภาพสูง” (High-Potentiated Local Assessment: HPA) เพื่อใช1 เป‘ น กลไกในการจำแนกองค( กรที่มีศักยภาพสูงจากองค( กรทั่วไป โดยเฉพาะองค( กรที่มีการริเริ่มนโยบายหรือแนวทาง การบริหารที่มีคุณค- าในเชิงนวัตกรรม ผลกระทบ และความสามารถในการถอดบทเรียนหรือขยายผลในระดับ นโยบาย สำหรับปC พ.ศ. 2568 แนวทาง HPA ได1 รับการพัฒนาต- อเนื่องจากปC ที่ผ- านมา โดยคงโครงสร1 างตัวชี้วัดไว1 จำนวน 11 ตัว แต- ออกแบบรายละเอียดให1 สอดคล1 องกับทิศทางการพัฒนาใหม- เช- น การขับเคลื่อนระบบราชการ 4.0 การพัฒนาบริการดิจิทัลในระดับท1 องถิ่น (Digital Local Service) และการให1 ความสำคัญกับการบริหารองค( กร ที่เน1 นผลลัพธ( แทนกระบวนการแบบเดิม โดยเนื้อหาของตัวชี้วัดส- วนหนึ่งยังคงอ1 างอิงกับกรอบการประเมิน LPA และแนวนโยบายของรัฐบาล อาทิ การใช1 ผลคะแนน ITA การจัดการขยะตามหลัก 3Rs หรือแนวทาง Smart City ทำให1 เกิดข1 อถกเถียงในเชิงวิชาการว- า HPA ได1 ก1 าวพ1 นจากกรอบเดิมของ LPA แล1 วหรือยัง เพื่อให1 สามารถประเมินความเหมาะสมของแบบประเมิน HPA ปC 2568 ได1 อย- างครอบคลุมและ เป‘ นระบบ รายงานฉบับนี้จะนำเสนอการวิเคราะห( ใน 3 ประเด็นหลัก ได1 แก- 1) โครงสร1 างและภาพรวมของตัวชี้วัด HPA ปC 2568 2) การวิเคราะห( เชิงเปรียบเทียบระหว- าง HPA และ LPA ในมิติของเนื้อหาและแนวทางการวัด 3) บทสรุปและข1 อเสนอเชิงนโยบายเพื่ อพัฒนากลไกการประเมินให1 มีประสิทธิภาพสูงขึ้น ในอนาคต