องค์ความรู้อนุรักษ์สวนทุเรียนนนท์ตามแนวพระราชดำริ จัดพิมพ์ครั้งที่ ๓

๓. วิธีการอนุรักษ์พันธุกรรมทุเรียนนนท์ จังหวัดนนทบุรีที่ได้ชื่อว่าเป็นถิ่นฐาน เกษตรกรรมชาวสวนผลไม้ที่เก่าแก่ ดินดี มีชื่อ ในเรื่องผลไม้นานาชนิด โดยเฉพาะทุเรียนที่มี ชื่อเสียงเป็นที่รู้จัก เป็นที่นิยมของผู้บริโภคและ สามารถท�ำรายได้ให้เจ้าของสวนเป็นจ�ำนวนมาก แต่จากเหตุการณ์น�้ำท่วม ในหลายๆ ปีที่ผ่านมาและ น�้ำท่วมครั้งใหญ่ในปี พ.ศ. ๒๕๕๔ สวนทุเรียนนนท์ ได้รับความเสียหายเป็นจ�ำนวนมาก ด้วยชาวสวนหลายคนเป็นผู้สูงอายุ ถึงแม้ว่าร่างกายยังแข็งแรงดี แต่การท�ำสวนก็นับ เป็นงานหนักเกินกว่าที่จะเริ่มต้นใหม่ได้เหมือน ตอนที่อายุยังน้อย บางสวนที่ลูกหลานรับช่วงต่อ ก็นับว่าเป็นโชคดี แต่บางสวนที่ลูกหลานละทิ้ง การท�ำสวนก็ต้องเปลี่ยนอาชีพ เนื่องจากการปลูก ทุเรียนขึ้นมาใหม่ต้องใช้เวลา ๔-๗ ปีเลยทีเดียว กว่าทุเรียนเหล่านั้นจะกลับมาให้ผลผลิตอีกครั้ง และมีสวนอีกจ�ำนวนมากที่ถูกรุกล�้ำ โดยการขยาย ที่อยู่อาศัยและชุมชน ด้วยราคาที่ดินที่สูงมาก เป็นเหตุผลที่ท�ำให้หลายคนตัดสินใจขายที่ดินสวน จึงเป็นอีกสาเหตุส�ำคัญที่ส่งผลให้ประชากร ทุเรียนลดลงอย่างรวดเร็ว ทุเรียนที่เหลืออยู่ ในจังหวัดนนทบุรีจึงกลายเป็นผลไม้หายาก การสูญหายของพันธุกรรมทุเรียนของ จังหวัดนนทบุรี จึงเป็นเหตุที่ต้องเร่งด�ำเนินการ แก้ไข ในปี พ.ศ. ๒๕๓๖ สมเด็จพระเทพรัตนราช สุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชปรารภถึง การเสด็จพระราชด�ำเนินผ่านไปทางจังหวัดนนทบุรี ซึ่งพระองค์ทอดพระเนตรเห็นพันธุ์ไม้เก่ายังมีอยู่มาก บางพันธุ์อาจยังคงมีลักษณะดีอยู่ เช่น ทุเรียน แต่สวนเหล่านั้นก�ำลังจะเปลี่ยนสภาพไป จึงทรง ห่วงว่าพันธุ์ไม้เหล่านั้นจะหมดด้วย เป็นผลให้ พันธุกรรมพืชจังหวัดนนทบุรีอยู่ในแผนงานของ โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจาก พระราชด�ำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) กองทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม องค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรีได้ด�ำเนินงาน ร่วมกับ อพ.สธ. โดยปี พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้ส�ำรวจและ เก็บข้อมูลพันธุ์ทุเรียนใน ๖ อ�ำเภอ ของจังหวัด นนทบุรี ทั้งสิ้น ๔๙ พันธุ์ โดยในช่วงเกิดมหาอุทกภัย ปี พ.ศ. ๒๕๕๔ ได้มีการตัดยอดกิ่งพันธุ์ ๓๐ พันธุ์ ไปเก็บรักษาพันธุกรรมที่ศูนย์พืชสวนจันทบุรี ส�ำหรับน�ำมาขยายพันธุ์ที่นนทบุรี เมื่อผ่านพ้น วิกฤตการณ์น�้ำท่วมไปแล้ว เพื่อให้ทุเรียนนนท์ ยังคงอยู่ต่อไป