โครงการศึกษาประวัติสวนทุเรียนนนท์ ฯ

15 “. .. ไม่เคยคาดคิดเลยว่าจะเป็นผู้หญิงที่มีสติปัญญาสามารถมาก เพิ่งมาสังเกต ในคราวนี้ รู้จักวางพระองค์เหมาะดีทุกสถาน ใครคุ้นก็ต้องนับถือ และค่อยคลายห่วง สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล เพราะมีชนนีดี” (ธรรมสภาและสภาบรรลือธรรม, 2543: 16) ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2481 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล รัชกาลที่ 8 พร้อมด้วย พระเชษฐภคินี พระอนุชา และพระราชชะนี(สมเด็จย่า) เสด็จนิวัติพระนคร โดยได้ประทับอยู่ในประเทศ ไทยเป็นเวลา 2 เดือน ก่อนที่จะเสด็จกลับไปเข้ารับการศึกษาต่อที่สวิสเซอร์แลนด์อีกครั้ง ระหว่างนั้นใน วันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2481 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระราชชนนีศรีสังวาลย์ขึ้นเป็น “สมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาลย์” ทรงดารงพระยศเป็น พระบรมวงศ์ฝ่ายในชั้นสูง หลังจากที่ทรงประทับอยู่ที่ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ สถานการณ์บ้านเมืองทั้งภายในและภายนอก ของประเทศไทยก็ไม่ค่อยจะดีนัก จนวันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2482 สงครามโลกครั้งที่ 2 ก็ได้เริ่มต้นขึ้น สมเด็จย่าทรงตัดสินพระทัยให้ทุกพระองค์ยังคงอาศัยอยู่ที่ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ต่อไป พระองค์และ ครอบครัวต้องเผชิญความขาดแคลนและยากลาบาก รัฐบาลในช่วงระยะเวลานั้นก็มีท่าทีในด้านลบต่อ สถาบันกษัตริย์และพระบรมราชวงศ์อย่างชัดเจน มีการจับกุมและดาเนินคดีในข้อหากบฏกับพระเจ้าว รวงศ์เธอ กรมขุนชัยนาทนเรนทร อีกทั้งยังดาเนินการฟ้องร้องพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และ สมเด็จพระนางเจ้าราไพพรรณี ในข้อหาที่ทรงนาเงินของแผ่นดินที่เก็บรักษาไว้ในต่างประเทศไปใช้ในทางมิ ชอบ จึงสร้างความขุ่นข้องหมองใจให้กับสมเด็จย่า เป็นอย่างมาก ด้วยการนึกถึงความปลอดภัยของสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 8 จึงทรงตัดสินพระทัยอย่างแน่วแน่ที่จะเผชิญความทุกข์ยากลาบากที่ ต่างประเทศ มากกว่าที่จะกลับมาประทับที่กรุงเทพมหานครตามคากราบบังคมทูลเชิญของรัฐบาล เมื่อสงครามโลกครั้งที่ 2 สงบลง รัฐบาลได้กราบบังคมทูลทุกพระองค์เสด็จฯ กลับมาเยือน ประเทศไทย เพื่อเป็นขวัญและกาลังใจกับประชาชน ประกอบกับเวลานั้น สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันท มหิดล ทรงมีพระชนมายุครบ 20 พรรษาแล้ว นับว่าทรงบรรลุนิติภาวะและสมควรแก่เวลาที่จะทรงปฏิบัติ หน้าที่พระราชภาระในฐานะพระมหากษัตริย์ไทยโดยสมบูรณ์ ในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2488 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล พร้อมด้วยสมเด็จย่าและสมเด็จพระอนุชา เสด็จนิวัติพระนคร เพื่อทรงเยี่ยมพสกนิกรอีกครั้ง ท่ามกลางประชาชนที่มาค่อยเฝ้ารับเสด็จฯ อย่างเนืองแน่น ระหว่างนั้น รัชกาลที่ 8 ทรงประกอบพระราชกรณียกิจหลายประการด้วยความสุขุม ทรงเยี่ยมราษฎรทั้งในพระนคร และต่างจังหวัด โดยเสด็จพระราชดาเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระบรมราชชนนี และสมเด็จพระอนุชา อัน เป็นขวัญและกาลังใจให้กับประชาชนที่มาคอยเฝ้ารับเสด็จเป็นอย่างมาก แต่แล้วในวันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 ซึ่งเป็นวันก่อนที่ทุกพระองค์จะเสด็จฯ กลับ สวิสเซอร์แลนด์เพื่อทาการศึกษาต่อเพียงแค่ 4 วัน เหตุร้ายที่ไม่มีผู้ใดคาดคิดได้เกิดขึ้น เมื่อพระบาทสมเด็จ