โครงการศึกษาประวัติสวนทุเรียนนนท์ ฯ

13 แต่อย่างไรก็ตามแม้ว่าสถานการณ์บ้านเมืองจะเป็นปกติ แต่สถานการณ์ทางการเมืองครั้งนี้ได้ ส่งผลกระทบเป็นอย่างยิ่งต่อสถานภาพของพระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการบางกลุ่มผู้เคยทาหน้าที่ บริหารบ้านเมืองก่อนมีการเปลี่ยนแปลงระบบการปกครอง พระบรมวงศานุวงศ์จานวนมากและ ข้าราชการบางส่วนต้องออกจากราชการ เจ้านายหลายพระองค์ต้องเสด็จออกจากประเทศไทยไปประทับ ในต่างประเทศ (พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์, 2505 อ้างถึงใน ธรรมสภาและสถานบัน บรรลือธรรม, 2543: 32 และ โครงการไทยศึกษา, 2527: 88) การใช้ชีวิตในวังสระปทุมหมายรวมถึง สมเด็จย่า พระธิดาและพระโอรสย่อมได้รับผล กระทบกระเทือนจากความปั่นป่วนของสถานการณ์บ้านเมือง ในสภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่า การค้าขายทรุด ไม่มีการกู้ยืม เบี้ยหวัดเงินปีถูกลดลง การใช้จ่ายต่างๆภายในวังสระปทุมถูกตัดทอนให้ลงมาพอดีกับรายได้ ที่ลดลง ดังนั้นเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกา เจ้า ผู้ทรงเป็นดังหนึ่งหัวหน้าครอบครัวของทุกชีวิตในวังสระปทุม ทรงสะเทือนพระราชหฤทัยเป็นอย่างยิ่ง ในการที่คณะราษฎรเชิญเสด็จพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูงไปคุมขังเพื่อเป็นประกันและออกประกาศลบหลู่ พระมหากษัตริย์ในราชวงศ์จักรี ช่วงปลาย พ.ศ. 2475 สมเด็จพระพันวัสสาฯ ทรงปรึกษากับสมเด็จฯ เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพชรบุรี พระราชธิดาและพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนชัยนาทนเรนทร (พระโอรสเลี้ยง) ว่าด้วย เรื่องการศึกษาของพระราชนัดดาทั้ง 3 พระองค์ที่จะทรงมีต่อไป ประกอบกับในขณะนั้นพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล หรือ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 8 ยังทรงพระเยาว์อยู่นั้น ทรงมีพระ พลานามัยไม่สู้จะแข็งแรงมาโดยตลอด จึงทรงตัดสินพระราชหฤทัยให้สมเด็จย่า พร้อมพระราชนัดดาทั้ง สามพระองค์ เสด็จฯ ไปประทับยังต่างประเทศ เพื่อรักษาสุขภาพและพลานามัยของพระราชนัดดา และ เพื่อการศึกษาที่เป็นประโยชน์ต่ออนาคตของทุกพระองค์ ในคราวนี้พระองค์ได้เสด็จไปที่เมืองโลซานน์ ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ เนื่องจากเป็นเมืองที่มีอากาศดี ภูมิประเทศสวยงาม พลเมืองมีอัธยาศัยดี และยัง เป็นเมืองที่สมเด็จพระบรมราชชนกทรงโปรดมากอีกด้วย ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2476 ภายหลังจากที่ ได้รับพระบรมราชานุญาตจากสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 สมเด็จย่า พร้อมพระธิดาและ พระโอรสทั้งสาม เสด็จพระราชดาเนินโดยทางรถไฟ จากกรุงเทพมหานครไปยังปีนัง แล้วลงเรือเดินสมุทร ชื่อว่า President Pierce จากปีนังไปขึ้นที่เมืองเจนัว แล้วจึงขึ้นรถไฟต่อไปยังเมืองโลซานน์ เมื่อถึงเมืองโลซานน์ สมเด็จย่าได้ทรงให้พระธิดาและพระโอรสเข้าเรียนหนังสือที่โรงเรียนประถม เมียร์มองต์ พอถึงฤดูหนาวก็จะทรงส่งไปประทับที่โรงเรียนบนภูเขา ดังนั้นทั้งสามพระองค์จึงทรงได้เล่น กีฬาต่างๆ ท่ามกลางภูมิอากาศที่ดี ทาให้ส่งผลดีเป็นยิ่งนักต่อสุขภาพของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า อานันทมหิดล