โครงการศึกษาประวัติสวนทุเรียนนนท์ ฯ

9 หลังจากการหมั้นหมายของทั้งสองพระองค์อย่างเงียบๆแล้ว สมเด็จพระบรมราชชนก ได้ทรง กราบบังคมทูลสมเด็จพระพันวัสสาฯ เพื่ออธิบายถึงสาเหตุที่ทรงตัดสินพระทัยแต่งงานและต้องการอยู่ร่วม ทุกข์ร่วมสุขกับนางสาวสังวาลย์ว่า “สังวาลย์เป็นกาพร้า... แต่งงานแล้วก็มาใช้นามสกุลหม่อมฉัน หม่อมฉันไม่ได้เลือกเมีย ด้วยสกุลรุนชาติ ต้องเกิดเป็นอย่างนั้น ต้องเกิดเป็นอย่างนี้ คนเราเลือกเกิดไม่ได้ หม่อมฉันเลือก คนดี ทุกข์สุขเป็นเรื่องของหม่อมฉันเอง” (สมภพ จันทรประภา, อ้างถึงใน โครงการไทยศึกษา, 2527: 60) ต่อมา ราวกลางเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2462 สมเด็จพระบรมราชชนก ได้โปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จย่า ย้ายจากเมืองฮาร์ตฟอร์ดไปอยู่ที่เมืองบอสตัน โดยพักอยู่กับครอบครัว เคนท์ (Kent) อาจารย์มหาวิทยาลัย หลังจากนั้นไม่นาน ก็ทรงจัดให้ย้ายไปประทับอยู่กับสองพี่น้องมิสเอมิลี่และมิสคอนสแตนซ์ วิลลิสตัน (Miss Emily and Miss Constance Williston) ที่ถนนเบอร์คลี เมืองเคมบริดจ์ ถึงแม้การหมั้นหมายของ พระองค์ทาให้แผนการเรียนพยาบาลต้องมีอันล้มเลิกไป แต่ในขณะที่ประทับอยู่กับครอบครัววิลลิสตัน สมเด็จย่าก็ได้ทรงศึกษาวิชาพีชคณิต ภาษาลาติน ภาษาฝรั่งเศส ส่วนภาษาอังกฤษเสด็จไปเรียนที่โรงเรียน สอนพิเศษของมิสจอห์นสันที่ Miss Johnson’s tutoring school ในช่วงเดือนตุลาคม พุทธศักราช 2462 สมเด็จพระพันปีหลวงสวรรคต ซึ่งมีหมายกาหนดการว่า จะมีการถวายพระเพลิงพระบรมศพในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2463 สมเด็จพระบรมราชชนก จึงเสด็จกลับ ประเทศไทยเพื่อร่วมในงานพระราชพิธี ก่อนที่จะเสด็จกลับได้ทรงมีลายพระหัตถ์กราบบังคมทูล พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตอภิเษกสมรสกับสมเด็จย่า เมื่อได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาต สมเด็จพระบรมราชชนกจึงทรงจัดให้สมเด็จย่ากลับมาประเทศ ไทยพร้อมกับมิสเบสส์ บูส์เก้ต์ (Miss Bess Bousquet) เลขานุการของพระยาชนินทรฯ เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2463 โดยระหว่างการเดินทางได้แวะพักที่หมู่เกาะฮาวาย ญี่ปุ่น และเซี่ยงไฮ้ ก่อนที่จะเดินทางมาถึง กรุงเทพฯ ในช่วงเดือนกรกฎาคม และได้ทรงประทับอยู่ที่พระตาหนักเขียวในวังสระปทุม ซึ่งเป็นตึกขนาด เล็ก อยู่ตรงข้ามกับพระตาหนักใหญ่อันเป็นที่ประทับของสมเด็จพระพันวัสสาฯ ช่วงระหว่างเดือนกรกฎาคมจนถึงราวเดือนกันยายน สมเด็จย่า ไม่ได้พบกับสมเด็จพระบรมราช ชนกบ่อยนัก แม้ว่าจะอยู่อาศัยในบริเวณพระราชวังเดียวกัน เนื่องจากสมเด็จพระบรมราชชนกทรงงาน อย่างหนักทั้งงานทดลองที่ศิริราช งานสอนที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเขียนบทความสาหรับกรม สาธารณสุข รวมทั้งช่วยระดมทุนสร้างอาคารแก่โรงพยาบาลศิริราชและพระราชทานทุนให้แก่นักเรียน แพทย์และนักเรียนวิทยาศาสตร์ ซึ่งพระองค์ทรงเป็นผู้คัดเลือกด้วยพระองค์เอง ในวันศุกร์ที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2463 หนังสือพิมพ์บางกอกไทมส์ หน้าที่ 4 ได้ลงข่าวความว่า