รายงานวิเคราะห์ผลการประเมินประสิทธิภาพขององค์กรกครองส่วนท้องถิ่น (Local Performance Assessment : LPA) และผลการประเมินความพึงพอใจของประชาชนต่อการให้บริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประจำปี ๒๕๖๘

รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการจ้างที่ปรึกษาดําเนินการศึกษาวิเคราะห์ผลการประเมินประสิทธิภาพ ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (Local Performance Assessment : LPA) | 20 2.2.7 นโยบายท้องถิ่น “5L” : กรอบแนวทางการพัฒนาท้องถิ่น สู่ความยั่งยืน ท- ามกลางบริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล1 อมที่ทวีความซับซ1 อนในระดับ พื้นที่ องค( กรปกครองส- วนท1 องถิ่น (อปท.) ได1 รับการคาดหมายให1 มีบทบาทสำคัญยิ่งขึ้นในฐานะกลไกหลัก ของการพัฒนาท1 องถิ่นอย- างยั่งยืน อย- างไรก็ตาม ลักษณะของป ญหาที่มีความซับซ1 อน (Complex Problems) ทำให1 การดำเนินงานแบบแยกส- วน (Silo-based) ขาดประสิทธิภาพในการตอบสนองต- อความต1 องการ ของชุมชนอย- างแท1 จริง ด1 วยเหตุนี้ การยกระดับบทบาทของ อปท. จึงจำเป‘ นต1 องอาศัยฐานคิดใหม- ที่มุ- งเน1 น กระบวนการบูรณาการ การมีส- วนร- วมของภาคประชาสังคม และการเชื่อมโยงกับนโยบายระดับชาติและ นานาชาติ โดยเฉพาะอย- างยิ่ง เป‰ าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) และยุทธศาสตร( ชาติ 20 ปC (พ.ศ. 2561–2580) ในบริบทดังกล- าว กรมส- งเสริมการปกครองท1 องถิ่น ในฐานะหน- วยงานกำกับ ส- งเสริม และสนับสนุน ภารกิจของ อปท. ได1 แสดงบทบาทเชิงรุกผ- านการพัฒนากรอบนโยบายท1 องถิ่น โดยได1 กำหนดแนวทาง “5L” เพื่อเป‘ นกรอบการดำเนินงานสำหรับ อปท. ตั้งแต- ปC งบประมาณ พ.ศ. 2567 เป‘ นต1 นไป แนวทางดังกล- าว มีวัตถุประสงค( เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยให1 ความสำคัญกับมิติความปลอดภัย ความเข1 มแข็ง ของชุมชน เศรษฐกิจฐานราก การใช1 พลังสร1 างสรรค( (Soft Power) และการเข1 าถึงน้ำสะอาด ซึ่งสะท1 อนถึง การเปลี่ยนกระบวนทัศน( (Paradigm Shift) ในการบริหารงานท1 องถิ่นจากบทบาท “ผู1 ให1 บริการ” (Service Provider) ไปสู- “ผู1 ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง” (Change Agent) แนวทางการพัฒนานโยบาย 5L มีรากฐานจากแนวคิดสำคัญหลายประการ โดยมี “การพัฒนา ท1 องถิ่นแบบบูรณาการ” (Integrated Local Development) เป‘ นแกนหลัก ซึ่ งมุ- งเน1 นการประสาน ความร- วมมือระหว- างภาคส- วนต- าง ๆ ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อแก1 ไขป ญหาแบบ องค( รวม ตลอดจนการใช1 ข1 อมูลและทรัพยากรอย- างมีประสิทธิภาพ แนวคิดนี้มีความสัมพันธ( อย- างใกล1 ชิดกับ “ทฤษฎีภาวะผู1 นำและการกำกับดูแลกิจการท1 องถิ่น” (Local Governance and Leadership) ซึ่งชี้ว- าภาวะ ผู1 นำที่มีวิสัยทัศน( ความสามารถในการส- งเสริมการมีส- วนร- วม และการรับฟ งเสียงของประชาชน ถือเป‘ นป จจัย ชี้ขาดความสำเร็จในการขับเคลื่อนการพัฒนาพื้นที่ให1 สามารถปรับตัวและสร1 างสรรค( นวัตกรรมทางสังคมได1 นอกจากนี้ แนวทาง “5L” ยังได1 รับอิทธิพลจากแนวคิด “เมืองปลอดภัย” (Safe Cities) “เมืองแห- ง การเรียนรู1 ” (Learning Cities) และ “เมืองยั่งยืน” (Sustainable Cities) ซึ่งอธิบายถึงความเชื่อมโยงระหว- าง โครงสร1 างทางกายภาพ สังคม และการเรียนรู1 ในฐานะรากฐานของการพัฒนาที่ไม- ทิ้งใครไว1 ข1 างหลัง (Leaving No One Behind) ขณะเดียวกัน “หลักธรรมาภิบาล” (Good Governance) อันประกอบด1 วยความโปร- งใส ความรับผิดรับชอบ การมีส- วนร- วม และการตอบสนองต- อความต1 องการของประชาชน ยังคงเป‘ นหลักการ พื้นฐานที่สอดแทรกอยู- ในทุกมิติของนโยบาย 5L และเป‘ นเครื่องมือกำกับคุณภาพการบริหารงานในระดับท1 องถิ่น แนวทาง “5L” ถือกำเนิดขึ้นในฐานะการตอบสนองเชิงนโยบายต- อความท1 าทายร- วมสมัยที่ อปท. กำลังเผชิญ โดยเฉพาะในช- วงปC งบประมาณ พ.ศ. 2567–2568 ซึ่งเป‘ นระยะเปลี่ยนผ- านสำคัญที่การดำเนินงาน