การสำรวจความพึงพอใจ ปี 2565 (ฉบับสมบูรณ์)

43 องค์ประกอบของกำรปกครองท้องถิ่น สมคิด เลิศไพฑูรย์ (2550) ได้กล่าวถึงองค์ประกอบของท้องถิ่นไว้ โดยสรุปได้ ดังนี้ 1. การมีอิสระในการปกครองตนเอง เนื่องจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเกิดจากการกระจายอานาจทางการปกครอง ความเป็นอิสระ (Autonomy) ของท้องถิ่นจึงอยู่ในรูปของการมีอานาจสั่งการและดาเนินการ ในกิจการต่างๆ ตามที่กฎหมายกาหนดได้ด้วยตนเอง โดยไม่ต้องรับคาสั่งจากส่วนกลาง ส่วนกลาง มีอานาจเพียงกากับดูแลให้การดาเนินการของท้องถิ่นดาเนินไปภายในกรอบของกฎหมายเท่านั้น ความเป็นอิสระของท้องถิ่นจะเกิดขึ้นได้อย่างแท้จริง จะต้องประกอบด้วย การมีสถานะ เป็นนิติบุคคล มีเขตพื้นที่รับผิดชอบที่ชัดเจน มีองค์กรเจ้าหน้าที่เป็นของตนเอง มีอานาจหน้าที่ของตนเอง ในกิจการท้องถิ่น และมีการคลังเป็นของตนเอง 1.1 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องมีสถานะเป็นนิติบุคคล คือ กลุ่มบุคคล องค์กร หรือทรัพย์สินที่จัดสรรไว้เป็นกองทุนเพื่อดาเนินกิจการอันใดอันหนึ่ง ซึ่งกฎหมายบัญญัติให้บุคคลอีก ประเภทหนึ่งที่มิใช่บุคคลธรรมดาให้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายเช่นเดียวกับบุคคลธรรมดา เว้นแต่ สิทธิและหน้าที่ซึ่งโดยสภาพจะพึงมีหรือพึงเป็นได้เฉพาะแก่บุคคลธรรมดาเท่านั้น 1.2 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจะต้องมีขอบเขตพื้นที่ความรับผิดชอบอย่างชัดเจน เป็นองค์กรกระจายอานาจทางพื้นที่ (Decentralization territoriale) กล่าวคือ เป็นกรณีที่รัฐแบ่ง พื้นที่ออกเป็นพื้นที่ย่อยๆ และมอบอานาจหน้าที่หลายประการให้ท้องถิ่น เพื่อให้ท้องถิ่นดูแลรับผิดชอบ ในเขตพื้นที่ย่อยๆ นั้น หรืออีกนัยหนึ่ง ท้องถิ่นสามารถดาเนินการต่างๆ ตามอานาจหน้าที่ของตนได้ เฉพาะภายในเขตพื้นที่รับผิดชอบของตนเท่านั้น เมื่อใดที่ท้องถิ่นดาเนินการนอกเขตพื้นที่ของตน โดยหลักแล้วการดาเนินการนั้นเป็นการดาเนินการที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย 1.3 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องมีองค์กรของตนเองซึ่งมาจากการเลือกตั้งโดยเสรี ท้องถิ่นเกิดจากการรวมตัวของประชาชนหลายๆ คน แม้มีฐานะเป็นนิติบุคคล มีสิทธิหน้าที่เป็นของตนเอง แยกจากประชาชนที่รวมตัวกัน มีอานาจหน้าที่เป็นของตนเอง แต่ท้องถิ่นก็ไม่อาจใช้สิทธิหรือ ดาเนินการตามอานาจหน้าที่นั้นได้ด้วยตนเอง จาต้องอาศัยบุคคลธรรมดา ซึ่งเป็นองค์กรท้องถิ่นใช้ อานาจหน้าที่ในนามของท้องถิ่น องค์กรของท้องถิ่นจะประกอบไปด้วย สภาท้องถิ่น และฝ่ายบริหาร ท้องถิ่น 1.4 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องมีขอบเขตอานาจหน้าที่ของตนเองในกิจการ ท้องถิ่นแยกต่างหากจากรัฐ