องค์ความรู้อนุรักษ์สวนทุเรียนนนท์ตามแนวพระราชดำริ จัดพิมพ์ครั้งที่ ๓

๑. รูปแบบการท�ำสวนทุเรียนนนท์ การท�ำสวนทุเรียนในจังหวัดนนทบุรีนั้น นิยมท�ำกันแบบยกร่อง เพราะเป็นที่ราบลุ่มริมแม่น�้ำ ล�ำคลอง แตกต่างจากการปลูกทุเรียนในพื้นที่อื่น การปลูกทุเรียนนนท์นิยมเตรียมหลุมปลูกแบบ ยกโคกให้สูงจากพื้นดิน ถึงแม้ว่าจะยกร่องสวน อยู่แล้วก็ตาม แต่การยกโคกนี้ไม่ได้ เอาดินที่อื่น มาท�ำโคก เพียงแต่เอาดินตรงบริเวณที่ต้องการ จะปลูกทุเรียนนั้นมาพูนให้สูงเป็นโคก การยกโคก เพื่อระบายน�้ำออก เมื่อฝนตกหรือเวลารดน�้ำจะได้ ไม่ท่วมขังและการถ่ายเทอากาศดีขึ้น เพราะดิน ในจังหวัดนนทบุรีที่ท�ำสวนทุเรียนเป็นดินเหนียว การระบายน�้ำในสวนจึงมีความส�ำคัญมาก นอกจากการระบายน�้ำที่ดีแล้ว การท�ำร่องสวนนี้ ยังสามารถใช้กักเก็บน�้ำในช่วงฤดูแล้งได้ด้วย ถึงแม้ว่าทุเรียนจะไม่ใช่พืชที่ชอบน�้ำ แต่ก็ขาดน�้ำไม่ได้ เนื่องจากระบบรากของทุเรียนไวต่อการเปลี่ยนแปลง ของน�้ำมาก ไม่ว่าจะเป็นการขาดน�้ำ การได้รับน�้ำ มากเกินไป หรือแม้กระทั่งค่าความเค็มของน�้ำ ที่เปลี่ยนแปลงไป ล้วนแต่ส่งผลต่อต้นทุเรียนได้ อย่างรวดเร็ว (ส�ำนักงานเกษตรจังหวัดนนทบุรี, ม.ป.ป.; กรมวิชาการเกษตร, ๒๕๔๗) การดูแลทุเรียนตั้งแต่เริ่มปลูกนั้นต้อง ดูแลเอาใจใส่อย่างละเอียดทุกขั้นตอน ชาวสวนนนท์ หลายคนกล่าวว่า “การปลูกทุเรียนของสวนนนท์ เหมือนกับมีลูกอ่อน ต้องการการดูแลเอาใจใส่ ยิ่งกว่าทารกเสียอีก” ชาวสวนนนท์ต้องเข้าสวน ทุกวัน เพื่อดูแลทุเรียนทุกต้นอย่างทั่วถึง รวมถึง พรรณไม้อื่นในสวนที่ปลูกแซมร่องสวน ไม่ว่าจะเป็น มังคุด มะไฟ มะม่วง มะปราง กล้วย พลู พริกไทย และพืชพรรณอื่นๆ อีกมากมาย แต่จะมีไม้ยืนต้น อีกชนิดหนึ่งที่ขาดไม่ได้ในสวนทุเรียนนนท์ คือ ทองหลาง เป็นต้นไม้ที่ปลูกไว้แคมร่องในสวน ทุเรียนนนท์ เพื่อเป็นร่มเงาให้กับต้นทุเรียนปลูกใหม่ เป็นค้างให้กับพริกไทยและพลู ทองหลางยังเป็นพืชตระกูลถั่วที่มีส่วนช่วย บ�ำรุงให้ดินดี โดยเฉพาะเมื่อใบทองหลางร่วงหล่น ลงมาจะเป็นปุ๋ยธรรมชาติให้แก่ต้นทุเรียนในสวน และการย่อยสลายอย่างช้าๆ ของใบทองหลาง จะท�ำหน้าที่ในการเพิ่มช่องว่างในดินได้เป็นอย่างดี ส่งผลโดยตรงกับโครงสร้างของดิน ท�ำให้ดินที่ แน่นเหนียว โปร่งและระบายน�้ำได้ดีขึ้น 6 การอนุรักษ์สวนทุเรียนนนท์