โครงการศึกษาประวัติสวนทุเรียนนนท์ ฯ

15 หลักจิตวิทยาในการจัดนิทรรศการ จิตวิทยาการรับรู้ การรับรู้ คือการสัมผัสที่มีความหมาย การรับรู้เป็นกระบวนการหรือตีความแห่งการสัมผัส ที่ ได้รับออกเป็นสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่มีความหมาย คนเราจะต้องใช้ความรู้เดิมหรือประสบการณ์เดิมที่มีมาก่อน (Hilgard, 1971, อ้างถึงใน ปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์, 2556, หน้า 151) โดยปกติเรารับรู้โดยผ่าน ระบบรับสัมผัส ซึ่งได้แก่ ระบบรีเซ็บเตอร์ใน ตา หู จมูก ลิ้น ผิวหนังและกล้ามเนื้อ การรับรู้จึงเปรียบเสมือนประตูด่านแรกที่จะนําไปสู่พฤติกรรมอื่น ๆ ที่จะส่งผลถึงคุณภาพชีวิตของแต่ ละคนได้ ดังนั้นในการจัดนิทรรศการ ผู้จัดควรคํานึงถึงองค์ประกอบหรือปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการรับรู้ ดังนี้ 1. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการรับรู้ 1.1 ปัจจัยที่เร้าความสนใจจากภายนอก คือ สื่อและกิจกรรมต่าง ๆ สื่อเหล่านี้จะ สามารถกระตุ้น การรับรู้ได้มากน้อยเพียงใดย่อมขึ้นอยู่กับคุณลักษณะ ดังนี้ 1.2.1 ความเข้ม หมายถึงความชัดเจนของสื่อซึ่งอาจประกอบไปด้วยแสง สีสันที่โดดเด่นสวยงาม 1.2.2 ขนาด วัตถุหรือสิ่งเร้าที่ขนาดใหญ่มักจะดึงดูดความสนใจได้ดีกว่า วัตถุหรือสิ่งเร้าที่มีขนาดเล็ก 1.2.3 ความแปลกใหม่และสิ่งที่มีลักษณะตัดกัน การเปลี่ยนแปลงทําให้ สิ่งเร้าผิดปกติไปจากเดิมที่คุ้นเคยหรือสิ่งที่มีลักษณะตรงกันข้ามกับสิ่งปกติทั่วไป จะสามารถสร้างความ สนใจ ได้ดี 1.2.4 ตําแหน่งที่ตั้ง การติดตั้งสื่อหรือวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ ในการจัด นิทรรศการให้อยู่ในตําแหน่งที่เหมาะสม จะกระตุ้นความสนใจได้ดีกว่าการจัดวางในระดับสูงหรือต่ํา เกินไป 1.2.5 การเคลื่อนไหว สิ่งเร้าที่มีการเคลื่อนไหวย่อมสามารถกระตุ้นความ สนใจได้ดีกว่าสิ่งเร้าที่นิ่งอยู่กับที่ 1.2.6 ความเป็นหนึ่งเดียว สิ่งของหรือวัตถุที่มีอยู่หนึ่งเดียวบนพื้นที่ว่าง บริเวณกว้างจะก่อให้เกิดความสนใจได้ดีเป็นพิเศษ 1.2.7 ระยะทาง สิ่งของหรือรูปภาพที่วางซ้อนทับกันบางส่วนจะก่อให้เกิด มิติ ตื้นลึกทําให้ดูเป็นระยะทางใกล้ไกลเป็นลําดับ จะช่วยเร้าความสนใจได้ดีกว่าสิ่งที่จัดเรียงในระนาบ เดียวกัน 1.2.8 ความคงทน เป็นช่วงระยะเวลาหรือความถี่ในการปรากฏและคงอยู่ ของสิ่งเร้า ทําให้อวัยวะรับสัมผัสมีเวลาเยงพอในการรับรู้ มีโอกาสทบทวนการตีความซ้ําแล้วซ้ําอีก หลายครั้ง ทําให้รับรู้แม่นยําแน่นอน 1.2.9 ทําซ้ํา สิ่งเร้าที่เกิดขึ้นซ้ําแล้วซ้ําอีกหลาย ๆ ครั้ง