โครงการศึกษาประวัติสวนทุเรียนนนท์ ฯ

66 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ทุเรียนมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Durio zibethinus Murr. จัดอยู่ในวงศ์ Malvaceae ในสกุล Durio ซึ่งมีสมาชิกอยู่ในสกุลเดียวกันมากกว่า 28 ชนิด จากบทความของศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี ได้ กล่าวว่า สกุล Durio นั้นมีสมาชิกในสกุลมากถึง 41 ชนิด โดยกระจายตัวอยู่ใน บอร์เนียว 19 ชนิด มาลายา 11 ชนิด ไทย พม่า ศรีลังกา และฟิลิปปินส์ ประเทศละ 1 ชนิด และกล่าวถึงหลักฐานของ กรมปุาไม้ ว่ามีรายงานการพบทุเรียนในประเทศไทย จํานวน 4 ชนิด ได้แก่ ทุเรียนปลูก ( D. zibethinus ) ทุเรียนดอน ( D. malaccensis ทุเรียนนก (D. griffithii ) และทุเรียนปุา ( D. pinanginan ) (ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี, 2547) โดยทุเรียนทั้งหมดมีเพียง 8 ชนิดที่รับประทานได้ ได้แก่ D. zibethinus, D. kutegensis, D. oxleyanus, D. graveolens, D. dulcis, D. testudinarum, D. grandiflorus และ D. lowianus แต่มีเพียงทุเรียนปลูก ( D. zibethinus ) เท่านั้นที่มีความสําคัญทางเศรษฐกิจ เนื่องจากให้ผลผลิตสูง และมีความหลากหลายทางสายพันธุ์สูง (heterogenus) สามารถปรับปรุงและพัฒนาพันธุ์ได้ ทําให้นิยมปลูกเพื่อเป็นการค้า ส่วนชนิดอื่นๆ จะเป็นทุเรียนที่กระจายพันธุ์ตามธรรมชาติ หรือเพาะปลูกไว้เพื่อบริโภคในครัวเรือน เท่านั้น (Zainal et al ., 1996) 1. ลาต้น ทุเรียนเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ไม่ผลัดใบ อาจสูงได้ถึง 20-40 เมตร เปลือกสีน้ําตาลเข้มขรุขระ แข็งเป็นสะเก็ด มีรอยแตกเป็นทางยาว กิ่งแก่ขนาดใหญ่จะมีช่องอากาศ (lenticel) จํานวนมาก กิ่ง อ่อนปกคลุมด้วยขนสั้นนุ่มสีน้ําตาลแดง (Subhadrabandhu and Ketsa, 2001) รากขนาดใหญ่ ไม่มี ขนราก (root hair) รากแขนงเจริญอยู่บริเวณผิวดิน ลึกไม่เกิน 50 เซนติเมตร (Nanthachai, 1994) มีรากพิเศษที่เกิดจากบริเวณโคนต้นอยู่มากมายตามผิวดิน แตกออกมาลักษณะตีนตะขาบเรียกว่า” รากตะขาบ” รากแก้วของทุเรียนทําหน้าที่ยึดลําต้น (แต่ทุเรียนนนท์ส่วนใหญ่ ไม่มีรากแก้วเพราะปลูก จากกิ่งตอน แต่จะมีรากพิเศษหรือรากแขนงที่แตกจากรากพิเศษ หยั่งลึกลงไปในดินทําหน้าที่คล้าย รากแก้ว) (สํานักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร, 2546) 2. ใบ ใบเดี่ยว รูปรี (elliptical) จนถึงรูปใบหอก (lanciolate) เรียงตัวแบบสลับกว้าง 5.0-7.5 เซนติเมตร ยาว 15-20 เซนติเมตร ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ เนื้อใบหนา หลังใบสีเขียวเข้มเป็นมัน ท้องใบปกคลุมด้วยเกล็ด (scale) สีเงินหรือสีทอง และขนรูปดาว (stellate hair) ก้านใบกลมสีน้ําตาล