การสำรวจความพึงพอใจ ปี 2565 (ฉบับสมบูรณ์)

40 แนวคิดเกี่ยวกับควำมคำดหวัง ความคาดหวังเป็นลักษณะทางจิตวิทยาซึ่งไม่ได้เจาะจงที่การกระทาอย่างเดียวแต่รวมไปถึง แรงจูงใจ ความเชื่อ ความรู้สึก ทัศนคติและค่านิยมต่างๆ ที่ทาให้เกิดความคาดหวัง ซึ่งมีผู้ให้ ความหมายไว้หลายท่านดังต่อไปนี้ Homby, A.S. (2000) ให้ความหมายของความคาดหวัง เป็นความเชื่อ เป็นความรู้สึกนึกคิด ของบุคคลที่คาดการณ์ล่วงหน้า ต่อบางสิ่งบางอย่างว่าควรจะเป็น หรือควรจะเกิดขึ้น เช่น เดียวกับเคลย์ (Clay, 1988) ที่ให้ความหมายว่าความคาดหวังคือเป็นการกระทา หรือสถานการณ์ว่า เป็นการคาดการณ์ล่วงหน้าถึงอนาคตที่ดีเป็นความมุ่งหวังที่ดีงาม เป็นระดับหรือค่าความน่าจะเป็น ของสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่หวังไว้ สอดคล้องกับที่อริยา คูหา (2546) ได้กล่าวว่า มนุษย์ทุกคนที่เกิดมาบนโลก ใบนี้เมื่อเติบโตขึ้น ในช่วงอายุหนึ่งที่มีความต้องการความรู้สึกเป็นของตัวเอง หรือเมื่อมีวุฒิภาวะ เจริญเติบโตขึ้นในทางความคิด ทุกคนต่างก็มีเป้าหมายให้กับตัวเองเพื่อต้องการให้เกิดความสาเร็จและ ในการเดินทางที่จะไปสู่เป้าหมายนั้น ทุกคนก็จะต้องมีความคาดหวังให้กับความสาเร็จนั้น เพื่อให้ ความคาดหวังนั้นอาจจะเป็นความคาดหวังให้กับตัวเอง หรือเป็นความคาดหวังให้กับบุคคลอื่น โดยทา การคาดหวังให้บุคคลอื่นเป็นไปตามที่ตัวต้องการตามเป้าหมายที่วางไว้ ผู้ที่ให้ต้นกาเนิดแห่งแนวคิดนี้ คือเอ็ดเวิร์ด ซี ทอลแมน (Edward C. Tolman) แต่ผู้ที่ได้เผยแพร่และสร้างทฤษฎีคือ Victor Vroom โดยที่วูร์ม (Vroom) ให้ทรรศนะเกี่ยวกับสมมติฐาน 4 ประการที่เป็นบ่อเกิดแรงจูงใจในการทางาน กล่าวคือ 1). การคาดหวังว่าเมื่อแสดงพฤติกรรมไปแล้วจะทาสิ่งนั้นได้หรือไม่ มีความรู้ความสามารถ และมีสิ่งเอื้ออานวยความสะดวกที่จะแสดงพฤติกรรมเพียงพอที่จะดาเนินได้มากเพียงใด และมี บทบาทที่สามารถแสดงความสามารถทาได้ดีเพียงใด 2). การคาดหวังว่าเมื่อทางานนั้นแล้วทาได้ดี เพียงใด 3). การคาดหวังว่าเมื่อทางานนั้นได้แล้วจะได้ผลลัพธ์อย่างที่ต้องการหรือไม่ 4). การตีผลลัพธ์ ที่ได้จากการกระทาถ้าเขาเห็นว่ากระทาแล้วมีค่า เขาก็อยากทาแต่ถ้าไม่มีค่าเขาก็ไม่สนใจ จึงสรุปได้ว่า คนเรามีแรงจูงใจในการกระทาสิ่งใดๆ ย่อมมีความคาดหวังตามเงื่อนไขข้างต้น เพราะหากขาดสิ่งหนึ่ง สิ่งใดไปแล้วแรงจูงใจย่อมขาดหายไปด้วย เมื่อดูตามสภาพ แล้วทฤษฎีเน้นเรื่องการพัฒนา โดยที่วูร์ม (Vroom, 1990) เน้นว่า มนุษย์ควรรู้จักตนเอง รู้ขีดจากัด และความสามารถของตน บารตอลและมา ติน (Bartol & Matin, 1991) ได้กล่าวถึงทฤษฎีความคาดหวังตามแนวคิดของ Vroom ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ คือ 1). ความคาดหวัง ในความพยายามต่อการกระทาหรือการปฏิบัติงาน หมายถึง การที่บุคคล คาดหวังไว้ล่วงหน้าว่าตนเองพยายามต่อกระทาพฤติกรรมได้ตามความสามารถ แล้ว โอกาสที่จะกระทาสิ่งนั้นได้สาเร็จมีมากน้อยเพียงใด เป็นการคิดก่อนจะทาสิ่งต่างๆ ว่าสามารถทาได้ หรือไม่ 2). ความคาดหวังในการกระทาต่อผลลัพธ์หรือผลของการปฏิบัติงาน หมายถึงการที่บุคคล คาดหวังไว้ล่วงหน้าก่อนกระทาพฤติกรรมว่าถ้าหากกระทาพฤติกรรมนั้นแล้วจะได้ผลลัพธ์ แก่ตนเอง ในทางที่ดีหรือไม่ 3). ความคาดหวังในคุณค่าของผลลัพธ์หรือรางวัล หมายถึงคุณค่าจากผลของการ กระทา ที่เกิดแก่บุคคลที่แสดงพฤติกรรมนั้น ดังนั้น ทฤษฎีความคาดหวัง Vroom หรือ Expectation Theory บางทีเรียกว่า VET Theory และได้กาหนดเป็นสูตรไว้ดังนี้