องค์ความรู้อนุรักษ์สวนทุเรียนนนท์ ตามแนวพระราชดำริ

การให้ปุ๋ยของสวนในจังหวัดนนทบุรี จะเน้นความส�ำคัญของการใช้ปุ๋ยอินทรีย์หมัก จากใบทองหลางและดินโคลน การปลูกบนโคก จะต้องขยายพื้นที่ดินส�ำหรับการหาธาตุอาหาร ของรากทุเรียน จึงต้องเพิ่มปริมาณพื้นที่ราก โดยการขยายโคก ภูมิปัญญาชาวสวนที่สั่งสมมา จึงใช้เทคนิคการลอกท้องร่องเป็นงานประจ�ำทุกปี เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว สภาพฟ้าอากาศในสวนจังหวัดนนทบุรี เช่น อุณหภูมิสูงในฤดูร้อน ชาวสวนสมัยโบราณ มีกุศโลบายในการแก้ปัญหาโดยการปลูกทุเรียน ร่วมกับต้นทองหลาง ซึ่งพืชชนิดนี้จะมีการเจริญ เติบโตเร็ว มักพบว่าปลูกอยู่ริมร่องน�้ำ ซึ่งไม่ได้ แย่งพื้นที่การรับแสงของต้นทุเรียน แต่จะช่วยพราง แสงให้แก่ผลทุเรียนได้ จึงเป็นประโยชน์อีกด้านหนึ่ง ของพืชชนิดนี้ พันธุ์ทุเรียนนนท์ สวนของจังหวัดนนทบุรีมีพันธุ์ทุเรียน ในแต่ละสวนเป็นพันธุ์การค้าเพียง ๑-๒ พันธุ์ และมีปริมาณต้นต่อพันธุ์ไม่มากนัก ในแต่ละสวน ยังมีทุเรียนพันธุ์อนุรักษ์อื่นๆ อีกหลากหลายสายพันธุ์ ปลูกอยู่รวมกันในจ�ำนวนน้อย เพียง ๑-๒ ต้นต่อพันธุ์ ประกอบกับพื้นที่ผลิตของเกษตรกรแต่ละราย มีปริมาณน้อยเพียง ๒-๑๐ ไร่ ปริมาณผลผลิต ที่เก็บเกี่ยวจากต้ นในแต่ ละครั้งไม่ มากนัก ประกอบกับชาวสวนจะเก็บผลผลิตก็ต่อเมื่อ ทุเรียนแต่ละผลแก่เท่านั้น ท�ำให้ต้องใช้แรงงาน เก็บเกี่ยวทุกวัน ซึ่งแหล่งปลูกทุเรียนของจังหวัด นนทบุรี อยู่ใกล้ตลาดกรุงเทพที่มีการคมนาคม สะดวกมาก ประกอบกับมีการประชาสัมพันธ์ โดยเน้นการขายทุเรียนพันธุ์อนุรักษ์ ซึ่งเป็นพันธุ์ ที่มีปริมาณผลผลิตน้ อยที่ไม่ ใช่ พันธุ์ การค้ า เหมือนเขตปลูกทุเรียนในภาคอื่นๆ เป็นการดึงเอา จุดเด่นของพันธุ์ทุเรียนนนทบุรีออกมา ท�ำให้แนวทาง การตลาดเปลี่ยนไป ราคาผลผลิตทุเรียนจากนนทบุรี จึงพลิกกลับมามีราคาสูงและเป็นที่ต้องการ ของลูกค้าที่มีก�ำลังซื้อสูงมาก จนกลายเป็นระบบ การตลาดที่ชาวสวนเป็นผู้ ก�ำหนดราคาเอง และท�ำให้วิถีการปลูกทุเรียนของจังหวัดนนทบุรี มีความมั่นคงได้ ภูมิปัญญาในการท�ำสวนของชาวนนทบุรี ที่ถ่ายทอดสืบต่อกันมานั้น เป็นวิธีการปลูกพืช ที่ผ่านการปรับเปลี่ยนมาอย่างยาวนานให้สอดรับ กับสภาพแวดล้อมทั้งในระดับใต้ดินและเหนือดิน ทั้งมีความเหมาะสมกับสิ่งแวดล้อมรอบต้นพืช ตามการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาลในรอบปี นอกจากนั้นยังสอดคล้ องกับความต้ องการ และลักษณะนิสัยการเจริญเติบโตของทุเรียน ได้อย่างลงตัว พิถีพิถัน และเอาใจใส่ อันถือเป็น เอกลักษณ์ที่แตกต่างจากการปลูกทุเรียนในภาค อื่นๆ ของประเทศไทย