โครงการศึกษาประวัติสวนทุเรียนนนท์ ฯ

61 บทที่ 4 พันธุ์ทุเรียนต่างๆ การตั้งชื่อพันธุ์ทุเรียน ในสมัยแรกๆ การปลูกทุเรียนพันธุ์ดีในประเทศไทยยังมีความหลากหลายของสายพันธุ์ไม่มาก การตั้งชื่อพันธุ์ทุเรียนจึงไม่มีความจําเป็นนัก โดยส่วนใหญ่เป็นการขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด และพัฒนามา เป็นการปลูกด้วยกิ่งตอน จากพันธุ์ดี 3 พันธุ์ คือ อีบาตร ทองสุก และการะเกด ผู้ที่หากิ่งตอนจากพันธุ์ ดีทั้ง 3 พันธุ์ไม่ได้ ก็ต้องใช้เมล็ดของทั้ง 3 พันธุ์นั้นเป็นพันธุ์ปลูก ทําให้เกิดทุเรียนลูกผสมขึ้นมากมาย เป็นผลดีต่อการปรับปรุงพันธุ์ทุเรียนมาจนถึงป๎จจุบัน ซึ่งการขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดนี้ มีมาตั้งแต่ พ.ศ. 2397 ทําให้เกิดทุเรียนพันธุ์ลูกผสมขึ้นมากมาย และมีการขยายพันธุ์ปลูกในที่ต่างๆ จนกระทั่งเกิดน้ํา ท่วมใหญ่ 2 ครั้ง ในปี พ.ศ. 2460 และปี พ.ศ. 2485 ทําให้ทุเรียนพันธุ์ต่างๆ หลายพันธุ์ ในเขตจังหวัด นนทบุรี และธนบุรีสูญหาย เพราะสวนล่ม สวนที่รอดพ้นจากเหตุการณ์น้ําท่วมดังกล่าว จึงกลายเป็น แหล่งพันธุ์ที่เหลืออยู่ แต่เนื่องจากการขยายพันธุ์ด้วยวิธีการตอนกิ่งนั้นทําได้ไม่รวดเร็วพอ เป็นเหตุกิ่ง พันธุ์ดีนั้นหาได้ยากและมีราคาแพง ชาวสวนจึงจําเป็นต้องแก้ป๎ญหาดังกล่าวโดยการขยายพันธุ์ทุเรียน ด้วยการใช้เมล็ด ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่าการขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดนั้น ทําให้เกิดความหลากหลาย ในสายพันธุ์ของพืชจากการผสมข้ามสายพันธุ์ได้เป็นอย่างดี เป็นผลทําให้เกิดทุเรียนลูกผสมพันธุ์ใหม่ๆ อีกเป็นจํานวนมาก การตั้งชื่อพันธุ์ทุเรียนพันธุ์ใหม่ที่มีลักษณะที่ดีนั้น จึงมีความสําคัญมากขึ้นตามไป ด้วย เมื่อสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ราว พ.ศ. 2427 พระยาศรี สุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) ได้กล่าวรายชื่อพันธุ์ทุเรียนถึง 68 พันธุ์โดยแต่งกาพย์ยานี 11 ไว้ ดังนี้ จักร่ําพันธุ์ทุเรียน ชื่อเพี้ยนเปลี่ยนมากสาธารณ์ ทองสุกทองย้อยยาน อีกทองหยิบยังทองทา ทองคําก้านต่อต้น นางทองย่นใหญ่สาขา กระปุกสุวรรณา กระปุกนากหลากผิวพรรณ ทุเรียนตลับทอง สีเรืองรองดูฉายฉัน ตลับนากผิวมัน สีนากนั้นพรรณหนึ่งมี ทุเรียนกบแม่เฒ่า เป็นต้นเค้าแต่เดิมที กบเล็บเหยี่ยวป๎กษี กบเม็ดในกบกิ่งแข็ง